Dieta Bezglutenowa a Cukrzyca i Otyłość

by Justyna Lenda

Wiele osób uważa, że dieta bezglutenowa jest zdrowsza od tradycyjnej diety, a gotowe produkty bezglutenowe posiadają mniej tłuszczu i kalorii. Niestety nie w każdym przypadku okazuje się to prawdą… Producenci żywności bezglutenowej ścigają się w tworzeniu produktów, które swoją strukturą i smakiem przypominają glutenowe odpowiedniki. Niestety najczęściej dzieje się to kosztem wartości odżywczej oraz znacznie zmniejszoną jakością żywności.

Chcesz się dowiedzieć jakie zagrożenia płyną z przestrzegania diety bezglutenowej? Jak dieta bezglutenowa wpływa na zwiększenie ryzyka pojawienia się nadwagi/otyłości, cukrzycy i innych groźnych chorób? Jak komponować dietę bezglutenową, aby była ona pełnowartościowa? Zapraszam do lektury i koniecznie daj mi znać w komentarzach czy artykuł był dla Ciebie przydatny.

Dieta Bezglutenowa a Cukrzyca i Otyłość fot. 2

Białe, przetworzone, bezglutenowe pieczywo

Powody, dla których warto przestrzegać dietę bezglutenową

U osób chorujących na celiakię, alergię na gluten lub nieceliakalną nietolerancję glutenu dieta bezglutenowa stanowi jedyne lekarstwo. Tylko jej ścisłe przestrzeganie może przynieść chorym ulgę i złagodzenie dokuczliwych objawów. Osoby przebywające na diecie bezglutenowej powinny usunąć ze swojego jadłospisu wszystkie produkty, które mogą zawierać pszenicę, żyto, jęczmień (również słód jęczmienny), orkisz oraz owies, który bardzo często jest zanieczyszczony glutenem. Dieta bezglutenowa powinna bazować na produktach, które są naturalnie wolne od glutenu. Zaliczają się do nich: amarantus, proso (kasza jaglana), ryż, gryka, kukurydza, sorgo, quinoa, rośliny strączkowe oraz chleb świętojański.

Jak powinna wyglądać zdrowa, dobrze zbilansowana, bezglutenowa dieta

Rozpoczynając przygodę z dietą bezglutenową najlepiej byłoby już na samym początku udać się z prośbą o pomoc do dietetyka klinicznego. Dieta bezglutenowa pod względem wartości odżywczej powinna być zbliżona do dobrze zbilansowanej diety podstawowej (z glutenem) i skomponowana tak, aby dostarczała odpowiednią ilość wszystkich witamin i substancji mineralnych.

Będąc na diecie bezglutenowej i stojąc przed wyborem codziennych produktów spożywczych warto wybierać tylko te, które mają mały bądź średni indeks glikemiczny. Produkty zbożowe powinny być naturalnie bezglutenowe, np. gruba kasza gryczana, amarantus, naturalny ryż brązowy. Do każdego posiłku powinno się spożywać porcję świeżych warzyw. Pod względem wartości indeksu glikemicznego należy uważać na owoce tropikalne, ponieważ posiadają wyższe jego wartości. Do owoców tropikalnych o wysokim indeksie glikemicznym zaliczane są: dojrzałe banany, ananas, papaja, arbuz. Wśród bezglutenowych mąk preferowane powinny być mąki gryczane, z amarantusa lub z nasion roślin strączkowych np. z ciecierzycy. Mają one niski lub średni indeks glikemiczny oraz są bogate w substancje odżywcze.

Zagrożenia płynące z przestrzegania diety bezglutenowej

Nie jest tajemnicą, że dieta bezglutenowa dla wielu osób może okazać się być cennym i jedynym lekarstwem na występujące nieprzyjemne objawy. Faktem jest również to, że zagrożenia płynące z przestrzegania diety bezglutenowej moga być bardzo duże i istotne. Źle zbilansowana dieta bezglutenowa szybko może przyczynić się do rozwinięcia innych groźnych chorób metabolicznych. Dzieje się tak, gdy dieta bazuje na gotowych produktach bezglutenowych, które należą do grupy żywności wysoko przetworzonej, pozbawionej witamin i substancji odżywczych, w zamian za pokaźną ilość konserwantów. Posiadają również dużą ilość tłuszczu i cukru, a tym samym mają wysoki indeks glikemiczny. Ich regularne jedzenie wspólnie z występującymi niedoborami żywieniowymi powoduje rozwinięcie chorób metabolicznych i niejednokrotnie pojawienie się nadwagi lub otyłości. Osoby takie częściej chorują na cukrzycę typu 2, cukrzycę typu 1, częściej zapadają na choroby sercowo-naczyniowe jak, np. miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, udar mózgu a nawet zawał serca.

Dieta Bezglutenowa a Cukrzyca i Otyłość fot. 3

Bezglutenowe, gotowe muffinki

Charakterystyka przetworzonych produktów bezglutenowych

Na półkach sklepowych można znaleźć coraz więcej produktów bezglutenowych. Rynek żywności bezglutenowej rozwija się bardzo dynamicznie wychodząc naprzeciw rosnącemu zapotrzebowaniu społeczeństwa. Niestety większość gotowych produktów bezglutenowych (również pieczywo) jest produkowanych ze zbóż glutenowych, z których gluten został usunięty za pomocą odpowiednich procesów technologicznych. Tak otrzymywana jest bezglutenowa skrobia pszenna. Jest ona tania i powszechnie wykorzystywana. Produkty bezglutenowe należą do żywności wysoko-przetworzonej, pozbawionej wszelkich związków odżywczych. W takich produktach nie znajdzie się błonnika pokarmowego, żelaza, cynku, kwasu foliowego, witamin z grupy B, wapnia oraz fosforu. Gotowe produkty bezglutenowe są również produkowane z najtańszych mąk naturalnie wolnych od glutenu, jakimi są: mąka kukurydziana i mąka ryżowa. Niestety podobnie jak w przypadku skrobi z mąki pszennej są to mąki wysoko-przetworzone i oczyszczone z błonnika pokarmowego i witamin oraz cennych związków mineralnych.

Warto wiedzieć:

  • Przeprowadzono badanie szybkości trawienia gotowych, dostępnych chlebów bezglutenowych. Zauważano, że w każdym z badanych produktów przeważa skrobia, która jest bardzo szybko trawiona. Czyli powoduje szybki wzrost cukru we krwi. Pieczywo było puszyste i znacznie lżejsze od standardowego. Wszystkie powyższe elementy wpływają na to, że pieczywo bezglutenowe jest żywnością o wysokim indeksie glikemicznym! Jedzone regularnie staje się jednym ze sprawców wielu groźnych chorób.

Wysoki indeks glikemiczny produktów bezglutenowych, a ryzyko cukrzycy i otyłości

Badając wpływ produktów bezglutenowych zauważono, że po usunięciu glutenu trawienie skrobi było znacznie szybsze. Odkryto, że gluten jest białkiem tworzącym sieć dookoła cząsteczek skrobi, co utrudniało jej trawienie. Po usunięciu glutenu, automatycznie zrywane są połączenia białko – skrobia i skrobia jest szybciej trawiona.

Osoby, które regularnie spożywają gotowe, bezglutenowe produkty o wysokim indeksie glikemicznym mają większe ryzyko zachorowania na groźne choroby. U takich osób często obserwowany jest stan przecukrzenia (hiperglikemii), który jest pierwszym krokiem do rozwinięcia się insulinooporności, cukrzycy typu 2, jak i cukrzycy typu 1. Częsta hiperglikemia i wahania stężenia glukozy przyczyniają się również do powstania innych chorób metabolicznych takich jak, np. miażdżyca czy choroba niedokrwienna serca. Dieta o wysokim indeksie glikemicznym powoduje rozwinięcie w organizmie stanu zapalnego. Nie jest ona również sprzymierzeńcem dobrego wyglądu! Rozregulowana gospodarka węglowodanowa, częste skoki glikemii powodują glikację białek skóry (kolagenu). Zmniejsza to sprężystość skóry i powoduje przyspieszenie procesu starzenia się.

Istotną rolę w obniżaniu indeksu glikemicznego pełni błonnik pokarmowy, a zwłaszcza pektyny. Jest to możliwe, ponieważ błonnik ma zdolność wchłaniania płynów i tworzenia charakterystycznego żelu, który utrudnia dostęp enzymów trawiennych do węglowodanów. Pozwala to na wolniejsze trawienie i wchłanianie, co nie powoduje nagłego skoku stężenia glukozy we krwi.

Warto wiedzieć:

  • Indeks glikemiczny dzieli produkty żywnościowe na podstawie ich wpływu na wzrost stężenia glukozy we krwi. Według indeksu glikemicznego wyróżniamy produkty o niskim (IG <55%), średnim (IG=55-70%) i wysokim (IG>70%) indeksie. Indeks glikemiczny ściśle zależy od rodzaju spożywanych węglowodanów. Jeżeli jedzony produkt jest przetworzony i pozbawiony włókna pokarmowego (błonnika), powoduje on nagły i wysoki wzrost stężenia glukozy we krwi, ponieważ węglowodany są łatwo dostępne dla enzymów trawiennych a tym samym z łatwością są trawione. Jeżeli spożywane są węglowodany złożone, to taki produkt znacznie wolniej będzie trawiony i nie spowoduje wysokiego wzrostu glikemii poposiłku.

Współwystępowanie celiakii i cukrzycy – uwarunkowania genetyczne

Zauważono, że u około 6% osób z celiakią rozwija się cukrzyca typu 1, która jest groźną chorobą autoimmunologiczną. Wpływa na to wiele czynników zarówno środowiskowych jak i genetycznych. Na genetyczne powiązanie powyższych chorób wskazuje większa częstość występowania genów zgodności tkankowej HLA (DR3/DR4, DQ2/DQ8). Kolejnym elementem łączącym cukrzycę i celiakię jest podwyższone stężenie zonuliny. Zonulina jest białkiem, które kontroluje i wpływa na przepuszczalność ścian jelita cienkiego. Co to w praktyce oznacza? Zonulina powoduje, że jelito zaczyna przepuszczać przez swoje ściany coraz to większe cząsteczki, nawet niekompletnie strawione białka. U osób z predyspozycjami genetycznymi powoduje powstanie reakcji zapalnej, której skutkiem jest np. rozpoczęcie niszczenia komórek B trzustki i daje początek cukrzycy typu 1. Nie jest to rzadkie zjawisko, u ok. 75% chorych na cukrzycę stwierdza się podwyższone miano zonuliny oraz u około 65% chorych na celiakię.

Dieta Bezglutenowa a Cukrzyca i Otyłość fot. 4

Gotowa, kupiona dieta bezglutenowa a cukrzyca?

Dieta bezglutenowa, a nadwaga i otyłość

Kolejnym zagrożeniem wynikającym z przestrzegania źle zbilansowanej diety bezglutenowej może być większe ryzyko pojawienia się nadwagi i otyłości. Na przestrzeni lat naukowcy obserwowali zmianę wskaźnika BMI (body mass index – wskaźnik mający na celu ocenę zagrożenia pojawienia się nadwagi i otyłości i związanych z nimi innych chorób) u osób przechodzących na dietę bezglutenową. Badane były zarówno dzieci jak i dorośli w różnym wieku. Wyniki tych badań były bardzo niepokojące. Zauważono, że u osób rozpoczynających terapię dietą bezglutenową występuje wzrost tkanki tłuszczowej! W dużym badaniu przeprowadzonym na 679 dorosłych osobach z celiakią, po 39 miesiącach przestrzegania diety bezglutenowej zaobserwowano wzrost wartości BMI w porównaniu z jego wartością sprzed wprowadzenia diety bezglutenowej. Dieta badanych osób opierała się na gotowych produktach bezglutenowych o wysokim indeksie glikemicznym, dodatkowo była niedoborowa.

Niestety wzrost masy ciała jest kolejnym negatywnym skutkiem spożywania gotowej, przetworzonej żywności bezglutenowej, która rozregulowuje metabolizm.

Podsumowanie:

Kochani, po przeczytaniu powyższego artykułu, chciałabym abyście zapamiętali, że:

1. Niewłaściwie skomponowana dieta bezglutenowa może okazać się pierwszym krokiem do rozpoczęcia poważnych problemów zdrowotnych (pojawienie się nadwagi/otyłości, cukrzycy, insulinooporności, szybszego stażenia się, nawet nowotworów).

2. Zagrożenia płynące z przestrzegania diety bezglutenowej mogą być bardzo groźne. Dieta bezglutenowa nie może opierać się na przetworzonych, gotowych produktach, ponieważ są one żywnością bardzo przetworzoną, o wysokim indeksie glikemicznym, bez wartości odżywczej a z pokaźną ilością konserwantów.

3. Decydując się na przestrzeganie diety bezglutenowej należy udać się po poradę do dietetyka klinicznego, który wszystkie tajniki diety dokładnie przeanalizuje i wytłumaczy, dodatkowo indywidualnie dostosuje odpowiedni program żywieniowy pod Twoje potrzeby!

dietetyk kliniczny online

mgr Justyna Krzemińska (Lenda)

Poradnia dietetyczna online Just Food Therapy

Podobne posty

Dołącz do dyskusji

* Publikując swój komentarz, wyrażasz zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych podanych w niniejszym formularzu. Więcej informacji znajdziesz w sekcji Polityka prywatności.

Wykorzystuję pliki cookies do prawidłowego działania bloga. Więcej informacji znajdziesz w polityce prywatności. Czy zgadzasz się na wykorzystywanie ciasteczek? Akceptuj Więcej